Binnenland

Lenteweer ontregelt OV

Advies NS: Blijf thuis

Door Steven van der Jagt • maandag 12 april 2010, 07:17

Het aanhoudende lenteweer dreigt het treinverkeer vandaag volledig plat te leggen. NS en ProRail constateren door het hele land uitgezette rails als gevolg van de plotselinge temperatuurstijging. Naar verwachting zal dit leiden tot veel vertragingen en zullen treinen op sommige trajecten niet rijden. De NS adviseert reizigers om vandaag niet te reizen of de auto, fiets of bus te nemen.

“De kiem van het ongemak ligt in de koude winter die achter ons ligt”, aldus Jaap-Wladimir Stuitelkraaf, als rails- en stationsfysicus verbonden aan ProRail. “De laatste vorstperiode ligt 2 maanden achter ons. In onze beleving is dat misschien een lange tijd, maar fysisch-chemisch gezien is dit een veel te snelle overgang. Tel daarbij op de koude natte Paasdagen, nauwelijks een week geleden. Het gevolg: een snelle en intense uitzetting van de staal-/tinlegering waaruit Neerlands spoorwegennet is samengesteld.”

De fysicus spreekt van ‘zwetende atomen’, een begrip in de fysische chemie. “Bij plotselinge temperatuurstijging verandert de trilfrequentie van de atomen waaruit de rails zijn samengesteld. Aangezien ijzer en tin twee verschillende elementen zijn hebben zij twee verschillende trilfrequenties. Dit leidt tot een energetische spanning als gevolg waarvan elektronen worden afgestoten, het zogenaamde ‘zweten’. Dit leidt weer tot een afstootreactie tussen de verschillende atomen, wat wij waarnemen als een uitzetting van het materiaal.”

Stuitelkraaf ontkent dat hier sprake is van een manco in het spoorwegennet. “Weersextremen zoals we die de afgelopen jaren beleven kwamen domweg niet voor in de tijd dat het spoorwegennet werd aangelegd. Niemand had dit destijds kunnen voorzien, de snelheid van de klimaatsverandering is niet bij te benen.” Reisorganisatie ROVER spreekt echter van ‘de zoveelste miskleun van de spoorwegen in een paar maanden tijd’. “Het gebruikelijke tafereeltje”, aldus perswoordvoerder Gerbrand ten Kriegerstabbe van de reizigersorganisatie. “De hulpeloze reiziger is gestrand op het station van Usquert, de spoorwegbonzen vullen hun zakken met de inkomsten van de prijsverhogingen. En Camiel Eurlings kijkt het even aan, belooft beterschap en verdwijnt uit de politiek.”

Naar verwachting zal het ongemak na vandaag overigens grotendeels voorbij zijn. Stuitelkraaf: “Na één à anderhalve dag treedt het fysisch-chemische gewenningsproces op en zal het zweten der atomen ophouden. De rails zullen dan weer verantwoorde afmetingen aannemen.”