De gevallen ‘financiële topper’ is na de verhoren van de Commissie-De Wit nog eens bij zichzelf te rade gegaan en concludeert dat hij al in het najaar van 2004 een sleutelrol had kunnen, en moeten, spelen. Groenink had in deze periode een conceptvoorstel geschreven, waarin hij voorstelde de functies van Minister van Financiën en president van De Nederlandsche Bank direct aan hem toe te wijzen. “Als ‘Supreme Financial Officer’ had ik dan de discipline gehandhaafd die nodig was om de wereldeconomie en mijn eigen bank van de ondergang te redden.” De topman besloot zijn voorstel niet publiekelijk bekend te maken na hevige discussies met de politiek. “Ik heb in het diepste geheim hierover contacten gehad met Wellink en Zalm, die pertinent weigerden hun comfortabele posities op te geven. We weten inmiddels wat de consequenties zijn van hun egoïsme.”

De voormalig bestuursvoorzitter neemt in het interview geen blad voor de mond: “In de bancaire wereld lopen, op mijzelf na, alleen maar idioten rond. Dan is het niet verwonderlijk dat zo’n financieel systeem in elkaar zakt. Ik heb dat wel ingezien, maar helaas niet de kans gekregen om in te grijpen.” Groenink had alle financiële topmannen, op hemzelf na, willen ontslaan om te bouwen aan een nieuw systeem waarbij mensen met zijn inzicht meer kans hadden om de top te bereiken. “Ik heb me soms verdomd eenzaam gevoeld, tussen al die kortzichtige, inhalige geldwolven”, aldus een duidelijk geëmotioneerde Groenink.

Groenink stelt dat de wereld te zwaar tilt aan de ondergang van de Lehman Brothers, dat hij ‘een stelletje over het paard getilde boekhouders-plus’ noemt. “De wissel die de overname van ABN trok op andere banken, dat heeft mensen aan het denken gezet. Waarom werd er niet meer geluisterd naar een échte bankier, iemand die met passie voor zijn vak jaren heeft gevochten voor de goede zaak? Betekende dit niet dat de economie in handen was gevallen van opportunistische knoeiers, in plaats van de feilloos opererende professionals waarvoor ze bedoeld was?” Groenink licht toe dat deze laatste vraag retorisch van aard is.

De bankier wijst kritiek op zijn eigen beloning bij de ondergang van ABN ferm van de hand. “Dertig miljoen, dat klinkt voor iemand in de straat natuurlijk als heel veel geld. Maar mijn hart bloedde voor mijn bank en voor het financiële stelsel dat ermee ten onder ging. Niet te geloven, dat Zalm en Wellink dat zomaar weggaven. Ik kan nu baden in vloeibaar goud, maar word je daar gelukkig van?” aldus de vertwijfelde multimiljonair.

Volgens Ole Matsen, politiek woordvoerder van de steentjesgigant, hebben LEGO® en D66 veel gemeen. “Wij willen graag een licht, flexibel imago neerzetten. Het succes van LEGO® is dat je met de bouwsteentjes alle kanten op kunt. In D66 hebben we een goede en flexibele partner gevonden.” Matsen denkt dat zijn bedrijf veel te winnen heeft bij de samenwerking. “Wij willen de brede massa bereiken, net als D66.” De speelgoedfabrikant ontkent dat haar keuze is gebaseerd op het succes van D66 in de peilingen. “We hadden de partij ook gesteund als ze maar drie stoeltjes, pardon, zeteltjes, hadden gehad.” Volgens een woordvoerder van D66 zet de partij samen met de Deense multinational een “vlot en toegankelijk imago” neer.

Het eerste doosje is een bouwset met D66-leider Alexander Pechtold op een fiets met een aktentasje. “Wij hebben gekozen voor de fiets vanwege het groene imago van onze partij”, aldus een woordvoerder. “Het aktentasje bevestigt het imago van D66 als kennispartij.” In het bouwpakket is veel ruimte voor directe democratie. “Het aktentasje bevat een blanco verkiezingsprogramma dat kinderen zelf met hun wensen kunnen vullen.”

Als het doosje succes heeft, zijn er diverse vervolgpakketten mogelijk. Een van de mogelijkheden is om het Pechtoldpoppetje te hullen in een wit riddertenue, waarin hij ten strijde trekt tegen de zwarte ridder Wilders. Ook zullen kroonjuwelen beschikbaar komen, die de kinderen naar hartelust aan het politieke spel kunnen toevoegen of juist weghalen. Een grotere uitbreiding bestaat uit poppetjes van velerlei pluimage op een pleintje, die door het willekeurig aan- en uitdoen van LED-lampjes hun leider kiezen.

De overige partijen voelen zich onaangenaam gepasseerd door de speelgoedfabrikant. Een CDA-woordvoerder: “Welke partij profileert zichzelf nu al jaren als hoeksteen van de samenleving?” Andere partijen plannen tegenacties. Het GroenLinks-campagneteam geeft aan de sociaalliberalen te willen overtreffen door met concurrent Playmobil® te werken aan een elektrische speelgoedtrein. De VVD probeert de harten van de jonge kiezer te bereiken met modelbentleys, met een poppetje van Mark Rutte als chauffeur.

De eigenaar van het probleem, een niet nader te noemen internationale organisatie, is tot dusverre terughoudend in het verstrekken van gedetailleerde informatie. Hoe het probleem er precies uit ziet is nog niet bekend gemaakt. Deskundige externe consultants geven wel aan dat het ‘groot’ en, ‘veelzijdig’ is. Verder is het ‘in alle lagen van de desbetreffende organisatie terug te vinden’ en lijkt het, met name voor een ongeoefend oog, ‘bedrieglijk veel op een uitdaging’. Drs ing. Bob Daendels, crisis consultant en nu zelfbenoemd consultant-consultant, noemt het probleem ‘verraderlijk en kameleontisch’. “Het probleem is ontstaan op de afdeling Finance. Daar kon het ongestoord groeien van een incident naar een structureel probleem. Toen we op het punt stonden de oplossing te implementeren, bleek het probleem zich al door de hele organisatie te hebben verspreid. Het past zich aan aan zijn omgeving, je kunt er bovenop zitten zonder het in de gaten te hebben. Als een probleem van deze omvang te lang ronddwaalt door een organisatie kan het uitgroeien tot een crisis. Het is van het grootste belang dat dit probleem snel weer teruggeplaatst wordt bij zijn oplossing.”

Deandels benadrukt dat de tijd dringt. “De oplossing begint onrustig te worden zonder probleem. Als we het probleem niet deze maand terugvinden, zullen we nieuwe problemen moeten ontwikkelen om deze oplossing op toe te passen.” Daartoe ziet Daendels goede mogelijkheden bij de komende saneringsronde van de overheid. ”Dat wordt een chaotische wildgroei van problemen, waar onze oplossing zeker een antwoord op kan bieden”. En mocht er toch nog een probleem ontsnappen dan vestigt Daendels zijn vertrouwen in de ambtenaren die bij de saneringen hun baan zullen verliezen. “Zij kunnen als externe deskundigen meteen mee helpen zoeken.”

Van het Sociaal Cultureel Planbureau vraagt het ministerie om positieve verwachtingen ten aanzien van de multiculturele samenleving, solidariteit en levensgeluk. “Misschien kunnen jullie een geluksindicator ontwikkelen, die dan voor 2010 heel hoog uitvalt”, zo staat in een begeleidende brief.

Algemene Zaken benadrukt het belang van goede visuals. “Grafiekjes met groene lijntjes die steil omhoog wijzen doen het altijd erg goed. En op de voorkant natuurlijk een paar lekkere wijven”, aldus de memo.

CPB-rekenmeester Coen Teulings reageert enthousiast op de aanwijzingen van de minister. “2009 was een pittig jaar, waarin we onze voorspellingen meerdere malen naar beneden moesten bijstellen. Dat kwam ons op veel kritiek te staan. Ik ben blij dat de politiek daadkrachtig optreedt, zodat we in 2010 onversneden positief voor de dag kunnen komen.”

Hoogleraar Psychologie van de Economie Bert Bokhoven is eveneens enthousiast over het voorstel. “De positieve invloed van gunstige voorspellingen is al meerdere malen wetenschappelijk aangetoond. We moeten alles aangrijpen om uit deze crisis te komen en het is goed om te zien dat de overheid die taak serieus opvat.”

“En als het niet werkt, dan hebben we in ieder geval een vrolijk gestemd voorjaar gehad.”

De meeste misstanden zouden plaatsvinden bij de productie van de iconische Nike Air Max. Zowel de raampjes onder in de schoen als de hulsjes aan de uiteinden van de veters zouden gemaakt worden van niet-recyclebaar plastic materialen. Daarbij bevat de lucht die in de schoen wordt gepompt een hoog CO2-gehalte, terwijl al jaren bekend is dat het wijdverbreide fenomeen van het lekprikken van de Air Max ervoor zorgt dat deze lucht alsnog in de atmosfeer terecht komt. Klachten van werknemers worden bovendien stelselmatig genegeerd. De 7-jarige Parhinder Khanesh, die voor Nike werkzaam is in Zuid-India, rapporteerde deze misstanden aan zijn leidinggevenden. Er werd niets mee gedaan. “Sterker nog: ik werd berispt en mijn salaris werd een maand ingehouden. Dat is wel mooi 63 roepi (€0,93) die ik ben misgelopen door mij milieubewust op te stellen.”

In veel van de voornamelijk in Azië gevestigde sweatshops blijkt stroom opgewekt te worden met behulp van een dieselgenerator. “Diesel is één van de meest vervuilende brandstoffen die er is”, legt milieuactivist Tim Bekenvierel van Greenpeace uit. “Het is belachelijk dat Nike nog steeds gebruik maakt van dieselgeneratoren. De pogingen van het bedrijf om de CO2-uitstoot te reduceren door de generator binnen in de fabriekshal te plaatsen zijn duidelijk onvoldoende.”

Femke Halsema (GroenLinks) zal de misstanden in het Vragenuurtje aan de orde stellen. “Ik pleit ervoor om de produkten van Nike weren uit Nederland, totdat de kinderarbeidtak van bedrijven als Nike aan kan tonen dat zij duurzaam produceert. De minister kan bedrijven bijvoorbeeld al op korte termijn verplichten om geen gebruik meer te maken van gloeilampen in de naaiateliers. ‘LED-licht of helemaal geen licht’, dat moet de boodschap zijn. Menselijke ogen, en met name die van kinderen, wennen erg snel aan duisternis. Het kan niet zo zijn dat het milieu de dupe wordt van de spilzucht van de werknemers van Nike. Als ze zo nodig willen doorwerken tot lang nadat de zon is ondergegaan, laat ze dan zelf voor de gevolgen opdraaien”, aldus de lijsttrekker.

Volgens de VVD-fractie is er sprake van concurrentievervalsing in de markt voor importbruiden. Rutte hoopt dat Neelie Kroes de Aziatische kartelvorming hard aanpakt. “Schandalig, wat daar gebeurt. Thaise bruiden domineren de markt. Alsof een eenzame Nederlandse man, die om welke reden dan ook maar geen vriendin kan krijgen, per definitie valt op Thaise vrouwen. En ook al ziet zo’n eenzame man op internet een Thaise vrouw waar hij toch wel op zou kunnen vallen, een leuk meisje met een lieve uitstraling, dan hoeft ook dat nog niet meteen te betekenen dat de moeder van zo’n eenzame man een Thaise bruid voor haar zoon moet accepteren”, vervolgt Rutte. Hij voegt hieraan toe: “De synergie van de kapitaalbalans wordt niet gehedged en dat is markttechnisch onmogelijk uit te leggen.”

“Een aantal jaren geleden hoorde je veel over importbruiden uit de oude Sovjet-Unie, maar dat is over,” aldus Rutte. De fractievoorzitter van de VVD vestigt er de aandacht op dat het googelen van ‘import bride’ nu voornamelijk Thaise hits oplevert. Hij noemt dit ‘marktvervalsing’ en zegt dat de oud-Sovjetimportbruidenfranchise hiervan de dupe wordt. Rutte: “Er zijn zelfs al enkele faillissementen geweest. Dit is jammer want sommige van die vrouwen zagen er begeerlijk uit voor de Nederlandse single man. Dit lijkt mij een duidelijk geval van oneerlijke concurrentie en monopolisering, waarvoor Kroes in het verleden Microsoft een miljardenboete heeft opgelegd.”

De consument is volgens Rutte de dupe van een dergelijk monopolie. Kartelvorming drijft de prijs op en het product dreigt onbetaalbaar te worden, waarschuwt hij. Maar hij ziet ook kansen: “Wanneer er een vrije markt komt, en bijvoorbeeld importbruiden uit Zuid-Amerika en Afrika toegang krijgen tot de westerse markt, zou de marktprijs wel eens met meer dan de helft kunnen zakken. En dit zonder dat de kwaliteit van het product er onder lijdt. Bijkomend voordeel is dat het product diverser wordt, ‘kleurrijker’, zeg maar.”

Met een diverser product is er volgens de VVD-leider sprake van een ‘buyers market’, in plaats van de ’sellers market’ die nu heerst. “Wanneer de macht bij de consument ligt kan deze meer eisen stellen aan de kwaliteit, met als bijkomend voordeel dat zijn vrienden mogelijk eindelijk ophouden met grappen maken dat hij misschien wel homo is.” Naast zijn bezwaren tegen de Thaise overheersing van de markt heeft Rutte ook problemen met de marktsituatie in enkele mediterrane landen. “Het is natuurlijk belachelijk dat de grote nichemarkt van importbruiden uit Turkije en Marokko uitsluitend toegankelijk is voor mensen met familiebanden met dergelijke bruiden. Zolang dergelijke vriendjespolitiek niet bij wet verboden wordt, werkt de overheid corruptie in de hand. Ik heb mij laten vertellen dat in veel van deze gevallen sprake is van omkoping, ook wel bruidsschat genoemd. Ik eis antwoord van de minister.”

De lichtende bol werd waargenomen enkele minuten nadat DSB-oprichter Scheringa voor het laatst bij het hoofdkantoor van de bank was gesignaleerd. DSB-klant Jan Gunkels uit het Noordhollandse Spanbroek zag het gebeuren. “Ik was net de aardappels aan het rooien toen ik het zag. Ik stootte nog m’n vrouw Gerdje aan, zo van ‘wat is dat nou?’, maar voor ze keek was hij alweer verdwenen. Ik weet het zeker: dat was geen vallende ster, daar ging ons zuurverdiende spaargeld!”

Ook oud-callcentermedewerksters van DSB Hennie Lodder en Marij Kraak zijn overtuigd. “We hoorden via-via van een oud-collega dat meneer Scheringa iets gezegd zou hebben over een stunt. Toen we samen die bol zagen wisten wij het wel: hij is er gewoon vandoor. Die zijn we kwijt hoor.”

Pieter Lakeman, voorzitter van de Stichting Hypotheekleed, bevestigt de getuigenverklaringen. “Volgens onze informatie heeft de heer Scheringa het hele saldo van DSB opgenomen in contanten en heeft hij zichzelf vervolgens gelanceerd in een korteafstandsraket. Het is waarschijnlijk bedoeld als een symbolisch evenement – maar het maakt de zaak alleen maar nog schrijnender voor gedupeerde spaarders en hypotheekbezitters.”

Scheringa is sinds zijn vertrek bij het hoofdkantoor spoorloos. Zijn motieven voor de ruimtereis blijven onduidelijk. Bij DSB was gisteren niemand bereikbaar voor commentaar. Wel wilde een oud-medewerker kwijt dat Scheringa, van wie hij deze maand geen loon heeft ontvangen, wat hem betreft niet meer terug hoeft te komen: “Ik mag nu wel een wens doen en jij mag raden wat dat is.”

De intocht van de goedheiligman is deze keer exclusief te volgen op SBS6. De Sint wordt door Jeroen van der Veer rondgeleid in een raffinaderij. Na zijn intocht op een olietanker is er een groot feest op het Shell-terrein in Amsterdam-Noord. De kosten bedragen tien euro per kind, maar kinderen die een Bolletje-petje dragen mogen voor vijf euro naar binnen. Verder zal er voor de kinderen uit Oud-Zuid een vip-tribune aangelegd worden.

De sponsoring heeft enkele ‘niet-ingrijpende’ veranderingen tot gevolg. De mijter van de goedheiligman wordt voorzien van het welbekende Shell-logo. De Zwarte Pieten, zo gaat het verhaal, zijn dit keer niet zwart door het roet uit de schoorsteen, maar doordat ze gezellig een rondje door het ruim van de olietanker hebben gezwommen, een knipoog naar Shells activiteiten in Nigeria. Ook leggen de Pieten dit jaar aan de kinderen uit waarom Bolletje-kruidnoten de allerlekkerste kruidnoten zijn.

Het optreden van de zogeheten ‘hulpsinterklazen’ wordt juridisch aangepakt. Bolletje heeft een optie op de beeldrechten van de Sint en beweert dat het optreden van deze hobbyisten kan zorgen voor verwarring. Imitatoren die toch de straat opgaan, riskeren een dwangsom die kan oplopen tot 1500 euro.

Of de sponsoringsplannen definitief doorgaan, hangt nog af van de resultaten van een onderzoek van de Tweede Kamer. De kamercommissie Bestuurlijke Zaken bekijkt of de private financiering van Sinterklaas, die 300.000 euro bedraagt, ervoor zorgt dat de goedheiligman de Balkenendenorm overschrijdt.

Het Amsterdamse bedrijf spreekt bij monde van algemeen directeur Rick van den Boog van een historische dag en geeft aan blij te zijn met de kans ook in Rotterdam aan de naamsbekendheid te werken: “Wij zijn er van overtuigd dat de harde werkers aan de Maas in een mum van tijd zullen vallen voor onze charme en klasse.”

Naast de financiële afspraken is eveneens overeenstemming bereikt over een toekomstige functie van Feyenoord als satelietclub van Ajax, waarbij Rotterdamse spelers af en toe een snuffelstage kunnen volgen: “Je moet dan denken aan een paar dagen meetrainen, een rondleiding met gratis fris en patat door de Arena en als hoogtepunt een foto met de grote helden uit de hoofdstad. Vinden die jongens prachtig”, aldus een hoorbaar verheugde Van den Boog. “Onze jeugdspelers en blessuregevallen kunnen op hun beurt rustig aan hun conditie werken in het eerste elftal van de Rotterdammers. Een win-winsituatie.”

Niet iedereen is even blij met de koerswijziging. De supportersvereniging van Feyenoord is vooral gepikeerd over de naamswijzing van het stadion, De Albert Kuip, en de vervanging van het standbeeld van Coen Moulijn door een Cruyffcourt. Gedoe om niks, aldus Van den Boog. “Aan de euro moesten we ook wennen joh. Over een jaartje hoor je niemand er meer over.”

Hoogleraar econometrie Bert Bokhoven zegt dat het economische onbegrip van veel Nederlanders te wijten is aan gebrekkige berichtgeving in de media. “Het stoort me mateloos dat economisch nieuws vaak zo onhandig en onduidelijk wordt gerapporteerd.” In werkelijkheid is de huidige situatie vrij eenvoudig, aldus Bokhoven. “Door de verhoogde investeringen vanuit Japan en de kapitaalinjectie vanuit Zuid-Amerika wordt de afname van de invloed van de renteverhoging het best beschreven door een logistische functie. Tegelijkertijd trekken de economische tijgers, en dan kijk ik vooral naar India, heel hard aan de technologiefondsen. Onze tweede orde conditionele ballistic accumulator modellen laten zien dat het bruto nationaal product in landen met een variabele stimuleringsaftrek dan, althans ten opzichte van de demand pull, afvlakt.” Bokhoven vervolgt: “Als je het zo uitlegt is het voor iedereen helder wat we er mee aan moeten. Maar de dagbladen maken er een potje van. Dan weet de gewone man niet waar hij aan toe is, en dat is doodzonde.”

Wat de gevolgen voor de economie zullen zijn valt nu nog niet met zekerheid te zeggen. Wouter Bos gaf aan de situatie eerst nog eens goed te willen herevalueren. “Het slechtste wat we nu kunnen doen is gehaaste beslissingen nemen. De huidige situatie is complex, en veel componenten spelen mee. Bij een dergelijk patroon kun je eigenlijk van alles doen, en het is vooralsnog niet heel helder wat de beste optie is. Maar we zijn er meer bezig.”